Tag Archives: Social Transformation

   गेल्या काही वर्षांत फातिमा शेख हे नाव महाराष्ट्रात आणि देशभरात मोठ्या प्रमाणावर चर्चेत आले आहे. शालेय पाठ्यपुस्तके, सामाजिक माध्यमे, विविध सरकारी कार्यक्रम, व्याख्याने आणि लेखांमधून त्यांना “भारतातील पहिल्या मुस्लिम महिला शिक्षिका”, “सावित्रीबाई फुले यांच्या सहकारी”, “स्त्रीशिक्षणाच्या अग्रदूत” अशा विशेषणांनी गौरवले जात आहे. अनेक ठिकाणी त्यांच्या नावाने शाळा, पुरस्कार आणि स्मृतिदिन …

   भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात अनेक क्रांतिकारकांनी आपल्या विचारांनी, त्यागाने आणि पराक्रमाने देशाच्या इतिहासावर अमिट छाप सोडली. त्यापैकी स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर हे अत्यंत प्रभावशाली, परंतु तितकेच वादग्रस्त व्यक्तिमत्त्व मानले जाते. एका बाजूला त्यांना सशस्त्र क्रांतीचे प्रणेते, समाजसुधारक, साहित्यिक आणि दूरदर्शी राष्ट्रवादी म्हणून गौरविले जाते, तर दुसऱ्या बाजूला त्यांच्या काही राजकीय भूमिकांवरून त्यांच्यावर …

   महाराष्ट्राच्या सामाजिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक इतिहासात मराठा समाजाचे स्थान अत्यंत महत्त्वपूर्ण राहिले आहे. राज्याच्या जडणघडणीत आणि राष्ट्रनिर्मितीच्या प्रक्रियेत या समाजाने दिलेले योगदान अनन्यसाधारण आहे. तथापि, काळानुसार बदलणाऱ्या सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक आव्हानांच्या पार्श्वभूमीवर कोणत्याही समाजाला आत्मपरीक्षण आणि आत्मपरिवर्तनाची आवश्यकता असते. याच भूमिकेतून अखिल भारतीय मराठा महासंघाच्या पुढाकाराने आयोजित करण्यात आलेल्या …

   इ.स. १८५१ च्या सुमारास घडलेला एक प्रसंग महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्या विचारविश्वाचे आणि दूरदृष्टीचे दर्शन घडवतो. एकदा सावित्रीबाई फुले यांनी ज्योतिरावांना विचारले, “आपल्याला स्वतःची संतती नाही. आपल्या पश्चात आपल्या समाधीवर फुले वाहणारा आपल्या रक्ताचा वारस असावा, असे वाटत नाही का?” त्यावर महात्मा फुले शांतपणे म्हणाले, “आज आपल्या रक्ताचा वारस नसेल, …

   ”शिक्षण हेच समाजपरिवर्तनाचे सर्वात प्रभावी साधन आहे,” या विचाराला आपल्या संपूर्ण आयुष्याचे ध्येय बनवून ग्रामीण, गरीब आणि वंचित समाजापर्यंत शिक्षणाची ज्ञानगंगा पोहोचवणारे शिक्षणमहर्षी पद्मभूषण कर्मवीर भाऊराव पाटील हे महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक इतिहासातील एक तेजस्वी पर्व आहेत. त्यांनी केवळ शाळा आणि महाविद्यालये उभी केली नाहीत, तर शिक्षणाला सामाजिक न्याय, स्वाभिमान …