Tag Archives: कोल्हापूर संस्थान

   ”प्रमाणबुद्धिवैदेषु साधनानामनेकता” या वेदवचनाचा अर्थ असा सांगितला जातो की, “जो वेदांना प्रमाण मानतो तो हिंदू.” हिंदू धर्माच्या या मूलभूत संकल्पनेत सर्वसमावेशकता अभिप्रेत असताना, कालांतराने धर्माच्या व्याख्यांवर काही विशिष्ट वर्गाचे वर्चस्व निर्माण झाले आणि धार्मिक विधींमध्ये श्रेष्ठ-कनिष्ठतेच्या कल्पना रूढ करण्यात आल्या. याच पार्श्वभूमीवर “वेदोक्त” आणि “पुराणोक्त” या दोन प्रकारच्या धार्मिक विधींचा …

   भारतीय समाजसुधारणेच्या इतिहासात राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज यांचे स्थान अद्वितीय आहे. त्यांनी केलेल्या सामाजिक, शैक्षणिक आणि राजकीय सुधारणांनी भारतीय समाजजीवनाला नवी दिशा दिली. त्यांच्या आयुष्यातील सर्वाधिक गाजलेली आणि दूरगामी परिणाम घडवून आणणारी घटना म्हणजे “वेदोक्त प्रकरण”. हे प्रकरण केवळ धार्मिक विधींच्या अधिकारापुरते मर्यादित नव्हते, तर भारतीय समाजातील वर्णव्यवस्था, सामाजिक वर्चस्व …