अलिकडच्या काही काळात “पंढरपूरचा विठ्ठल म्हणजेच गौतम बुद्ध” असा एक अपप्रचार काही सामाजिक आणि राजकीय विचारप्रवाहांकडून सातत्याने केला जात आहे. या मताच्या समर्थनासाठी वारकरी संतांचे काही निवडक अभंग उद्धृत केले जातात. विशेषतः संत नामदेव, संत एकनाथ, संत तुकाराम आणि संत बहिणाबाई यांच्या अभंगांतील “बौद्ध रूप” या उल्लेखांचा आधार घेऊन विठ्ठल …
Read More »महाराष्ट्राच्या संतपरंपरेने समाजाला भक्ती, समता, मानवता आणि निसर्गप्रेमाची शिकवण दिली आहे. संतश्रेष्ठ तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंगातून आणि जीवनकार्याद्वारे समाजाला एक नवीन दिशा दिली. आजच्या आधुनिक युगात या संतपरंपरेचा वारसा जपत संतांच्या पवित्र भूमीचे रक्षण करण्यासाठी आपले संपूर्ण आयुष्य समर्पित करणाऱ्या व्यक्तिमत्त्वांमध्ये तुकयाभक्त मधुसूदन पाटील महाराज यांचे नाव विशेष आदराने घेतले …
Read More »महाराष्ट्राची ओळख ही केवळ राजकीय किंवा भौगोलिक सीमांमुळे नाही, तर संतांच्या विचारांनी, वारकरी परंपरेने आणि अध्यात्मिक संस्कारांनी घडलेली आहे. संत ज्ञानेश्वर माऊली, संत नामदेव महाराज, संत एकनाथ महाराज, जगद्गुरु संत तुकाराम महाराज आणि असंख्य संतांनी या भूमीला भक्ती, समता, मानवता आणि निसर्गप्रेमाचे अधिष्ठान दिले. या संतांनी पावन केलेल्या भूमी केवळ …
Read More »
महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक, साहित्यिक आणि आध्यात्मिक इतिहासात काही व्यक्तिमत्त्वे अशी आहेत की, त्यांचे मूल्यमापन केवळ इतिहासाच्या कालपटावर करता येत नाही; तर ती संपूर्ण समाजाच्या सामूहिक स्मृतीचा आणि सांस्कृतिक अस्मितेचा अविभाज्य भाग बनून जातात. संतश्रेष्ठ श्रीज्ञानेश्वर माऊली हे असेच एक अलौकिक, अद्वितीय आणि कालातीत व्यक्तिमत्त्व आहे. गेली साडेसातशे वर्षे महाराष्ट्राच्या जनमानसावर अधिराज्य …
Read More »”ज्ञानबा-तुकाराम” ही महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जीवनाची केवळ दोन नावे नाहीत, तर महाराष्ट्राच्या आत्म्याची दोन स्पंदने आहेत. साने गुरुजींनी स्वप्न आणि सत्य या ग्रंथात म्हटले आहे की, “ज्ञानबा-तुकाराम हे महाराष्ट्राचे हृदयसम्राट आहेत. त्यांचे साहित्य हे खरे राष्ट्रीय साहित्य आहे, कारण ते सर्व थरांपर्यंत पोहोचले आहे.” संतश्रेष्ठ तुकोबारायांच्या अभंगवाणीत केवळ भक्तिभाव नाही, तर …
Read More »महाराष्ट्राच्या संतपरंपरेत संतशिरोमणी संत नामदेव महाराज यांचे स्थान अत्यंत मानाचे आणि वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. वारकरी संप्रदायातील हे श्रेष्ठ संत केवळ भक्तिकाव्याचे रचनाकार नव्हते, तर ते समाजप्रबोधन, सामाजिक समता, मानवतावाद आणि लोकधर्माचे प्रभावी पुरस्कर्ते होते. त्यांच्या कार्याचा प्रभाव महाराष्ट्राच्या सीमा ओलांडून उत्तर भारतापर्यंत पोहोचला. विशेषतः पंजाबमधील शीख परंपरेतही संत नामदेव महाराजांना अत्यंत …
Read More »
डेक्कन अँगल सत्येन रक्षितो धर्मः